ایان مک‌اِیوِن و انسان‌گرایی لیبرال: نقدی بر رمان شنبه

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه اصفهان، هیئت علمی، دکترای ادبیات انگلیسی

2 دانشگاه اصفهان

چکیده

این مقاله به بررسی رمان شنبه اثر ایان مک‌اِیوِن به مثابه نمودگاه تفکر انسان‌گرایی لیبرال می‌پردازد. پس از مروری بر انگاره‌های انسان‌گرایی (اومانیسم) لیبرال و تناقضات موجود در آن، نویسندگان به چگونگی بازنمود این دیدگاه و جهان‌بینی در رمان در پرتو حادثه یازده سپتامبر، تهاجم به عراق، انگاره‌های نوشرق‌شناسی و آن چه در غرب به تروریسم اسلامی موسوم شده می‌پردازند. نویسندگان استدلال می‌کنند که این رمان به مثابه یکی از فرآورده‌های فرهنگی «الحاد جدید» - از متاخرترین و افراطی‌ترین نمودهای اومانیسم در غرب - به نوعی تمام وجوه تفکر اومانیستی و لیبرال (دین‌ستیزی، علم‌گرایی، تاکید بر محوریت انسان و آزادی‌ها و حقوق او، تاکید بر اهمیت هنر و ادبیات و تاکید بر روابط انسانی) را بازتاب می‌دهد. با وجود پرسشگری ظاهری شخصیت اصلی رمان، پرسش‌های اساسی درباره وضعیت جهان معاصر ناپرسیده می‌مانند. به رغم مدعای اومانیستی پرهیز از سوگیری و پرداختن منصفانه به تمام جوانب یک مساله، رمان مک‌ایون چونان اثری تبلیغاته جانبدارانه با دامن زدن بر اسلام‌هراسی توجیه‌گر جنگی خونبار می شود و در خدمت قدرت قرار می‌گیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Ian McEwan and Liberal Humanism: A Reading of Saturday

نویسنده [English]

  • Hossein Pirnajmuddin 1
1 university of isfahan
چکیده [English]

This article examines Saturday in terms of its
ideological orientation. It is argued that Saturday’s essentially
pro-war stance can be explained in terms of
liberal humanist views which the novel espouses. It is
argued that the novel in a sense reflects
all the main features of liberal humanism: secularism transformed in
the New Atheist militant stance against religion, scientism, pluralism, emphasis on the centrality of man and his
liberties and rights, emphasis on the human relations and
glorification of art and literature as humanizing achievements.
However, considering the post-9/11 context, the writers seek to shed
light on the connection between this liberal humanist tendency and
neo-orientalism (with Islamophobia as one of its main features). As
such, despite the liberal humanist emphasis on avoidance of prejudice
and considering all sides of an issue, the novel fails to ask the
essential questions about the condition of the contemporary world –
the real causes of terrorism – and in effect by justifying an
imperialistic war, rather unabashedly, serves power.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ian McEwan’s Saturday
  • Liberal Humanism
  • Post-9/11
  • Neo-Orientalism
  • terrorism
  • Islamophobia