بررسی منظومه «هذیان دل» شهریار از منظر مکاتب رمانتیسم و سوررئالیسم

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه علامه طباطبایی تهران

2 دانشگاه آزاد اسلامی واحد سراب

چکیده

با وجود اختلافات میان ادبیات ملل مختلف جهان، روحی واحد بر آنها حاکم است چراکه در حوزه‌های گوناگون درهم تأثیر گذاشته و از هم متأثرند. از جمله موضوعاتی که از اروپا نشأت‌گرفته و به طور اخص بر ادبیات معاصر ایران سایه افکند، مکاتب ادبی است؛ تاجایی که شاعران و نویسندگان زیادی را تحت تأثیر خود قرار داد؛ در این میان شهریار، به عنوان بزرگترین شاعر کلاسیک معاصر، به خاطر آشنایی به زبان فرانسه و به تبع آن تتبع درآثار ادبی غرب به خصوص شاتو بریان و حشرونشر با اشخاصی مثل نیما، عشقی، میرزا جعفرخامنه‌ای و صادق هدایت، به شدت از مکاتب مختلف ادبی اروپا متأثر شده و آثار ارزشمندی را – که تحت عنوان مکتب شهریار مشهور است- خلق کرد؛ از جمله این آثار که تفاوت فاحش با سبک ذاتی و شخصی شهریار دارد و ذهن خواننده را به طرف کشف این تفاوت‌ها، سوق می‌دهد، منظومه هذیان دل است. نوشتۀ حاضر بر آن است که با بهره‌گیری از شیوۀ استقرایی و بازخوانی دقیق این منظومه، به این پرسش‌ها

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Study of Shahriar’s “Hazyane Del” from the perspectives of Romanticism and Surrealism

چکیده [English]

با وجود اختلافات میان ادبیات ملل مختلف جهان، روحی واحد بر آنها حاکم است چراکه در حوزه‌های گوناگون درهم تأثیر گذاشته و از هم متأثرند. از جمله موضوعاتی که از اروپا نشأت‌گرفته و به طور اخص بر ادبیات معاصر ایران سایه افکند، مکاتب ادبی است؛ تاجایی که شاعران و نویسندگان زیادی را تحت تأثیر خود قرار داد؛ در این میان شهریار، به عنوان بزرگترین شاعر کلاسیک معاصر، به خاطر آشنایی به زبان فرانسه و به تبع آن تتبع درآثار ادبی غرب به خصوص شاتو بریان و حشرونشر با اشخاصی مثل نیما، عشقی، میرزا جعفرخامنه‌ای و صادق هدایت، به شدت از مکاتب مختلف ادبی اروپا متأثر شده و آثار ارزشمندی را – که تحت عنوان مکتب شهریار مشهور است- خلق کرد؛ از جمله این آثار که تفاوت فاحش با سبک ذاتی و شخصی شهریار دارد و ذهن خواننده را به طرف کشف این تفاوت‌ها، سوق می‌دهد، منظومه هذیان دل است. نوشتۀ حاضر بر آن است که با بهره‌گیری از شیوۀ استقرایی و بازخوانی دقیق این منظومه، به این پرسش‌ها

کلیدواژه‌ها [English]

  • شهریار
  • هذیان دل
  • مکتب ادبی
  • رمانتیسم
  • سوررئالیسم
اشرفزاده، رضا (1381» ،(رمانتیسم، اصول و نفوذ آن در شعر معاصر ایران»، نشریة دانشکدة ادبیـات و
علوم انسانی دانشگاه مشهد، سال 35 ،شماره اول و دوم، صص25-30 .
الیافی، نعیم (1394 ،(تطور الصورة الفنیة فی الشعر العربی الحدیث، دمـشق: منـشورات اتحـاد الکتـاب
العرب.
بیگدلی، غلامحسین (1345» ،(ویژگیهای هنری شـهریار»، نـشریة دانـشکدة ادبیـات و علـوم انـسانی
دانشگاه تبریز، سال هجدهم، شماره سوم.
جعفری، مسعود (1378 ،(سیر رمانتیسم در اروپا، تهران: نشر مرکز.
-----، ---- (1386 ،(سیر رمانتیسم در ایران، تهران: نشر مرکز.
سهیر رابرت و لووی میشل؛ (1383» ،(رمانتیسم و تفکـر اجتمـاعی»، ترجمـة یوسـف ابـاذری، نـشریة
ارغنون، سال اول، شماره دوم.
سیدحسینی، رضا (1376 ،(مکتبهای ادبی، ج2 ،تهران: نگاه.
شریفی، محمد (1387 ،(فرهنگ ادبیات فارسی، تهران: نشر نو.
شمیسا، سیروس (1394 ،(مکتبهای ادبی، چاپ هشتم، تهران: نشر قطره.
شهریار، محمدحسین (1369 ،(حیدربابایه سلام، تبریز: شمس.
-----، -------- (1389 ،(دیوان، چاپ چهل و سوم، تهران: نگاه.
فتوحی، محمود (1384» ،(تصویر رمانتیک»، فصلنامة پژوهشهای ادبی، شماره 9 و 10 .
فورست، لیلیان (1375 ،(رمانتیسم، ترجمة مسعود جعفری، تهران: نشر مرکز.
صدرینیا، باقر (1382» ،(جلوههای رمانتیسم در شعر شهریار»، نشریة دانشکدة ادبیات و علـوم انـسانی
دانشگاه تبریز، سال چهل و ششم، شماره 188 .
ضرابی، علی اصغر (1345» ،(دیداری با شهریار...»، مجلة سیاه و سپید، سال سیزدهم، شماره 658 .
عظیمی، محمد (1368 ،(از پنجرههای زندگانی (برگزیده غزل امروز ایران)، تهران: آگاه.
محمدی، حسنعلی (1372 ،(شعر معاصر ایران از بهار تا شهریار، دوجلد، تهران: ناشر مؤلف.
مرتضوی، منوچهر (1374 ،(مقدمه بر جلد دوم حیدربابایه سلام، یادنامه استاد محمد حسین شهریار (به
همین سادگی و زیبایی)، تهران: نشر مرکز.
مشرف، مریم (1386 ،(مرغ بهشتی، چاپ دوم، تهران: ثالث.
نیما یوشیج (1368 ،(دربارة شعر و شاعری، از مجموعه آثار نیما یوشیج، به کوشش سیروس طاهبـاز و
با نظارت شراگیم یوشیج، تهران: دفترهای زمانه.
یاحقی، محمدجعفر (1387 ،(جویبار لحظهها (جریانهای ادبیات معاصر فارسـی، نظـم و نثـر)، چـاپ
دهم، تهران: جامی.