دانشگاه تهران پژوهش ادبیات معاصر جهان 2588-4131 12 37 2007 03 21 - جایگاه خیال در معرفت‌شناسی رمانتیسیسم و عرفان اسلامی 18079 FA فاضل اسدی امجد Journal Article 1970 01 01 This paper attempts to discuss the place of the Imagination in Romanticism and Islamic mysticism. It will also show the similarities and differences between the two traditions in this regard. In this study special attention has been given to the poetry and prose of Coleridge and Shelley as two prominent romantic poets and critics, and among the Muslim theosophists, Ibn Arabi has been the main focus of this study as the great Sufi master in whose theosophy the Imagination is introduced as the highest means of perception. Of his works, his monumental book Fusus Al-Hikam (The Bezels of Wisdom) that contains the synopsis of his theosophy has been the focal point of this study. در معرفت شناسی ادبیات رمانتیک وعرفان اسلامی، خیال جایگاه ویژه‌ای دارد. در این مقاله، تلاش بر این است تا نشان داده شود که: اول، معرفت شناسی رمانتیسیسم با معرفت شناسی عرفان اسلامی، از لحاظ ارزش و اهمیت دادن به خیال، بسیار نزدیک به هم‌اند. به‌عبارت دیگر، در این نظام‌های فکری، خیال ابزار مهم شناخت است. دوم، زیر بنای معرفت شناسی خیال‌گرای رمانتیک و همچنین عرفان اسلامی وحدت است، بر خلاف معرفت شناسی عقل گرا که مبنای آن ثنویت است. سوم، معرفت شناسی مبتنی بر خیال، گونه‌ای از وجود شناسی را مطرح می‌سازد که با وجود شناسی عصر خرد و همچنین وجود شناسی فلسفی مبتنی بر عقل، کاملاً متفاوت است. وجودی که خیال آن را درک می‌کند، ثابت و ایستا نیست، بلکه پویا، متغیر، وسیال است. این وجود شناسی در ادبیات رمانتیک و عرفان اسلامی، مشابه است. چهارم، اگر چه دیدگاه‌های رمانتیسیسم و عرفان اسلامی در بارة جهان شباهت‌های بسیاری به یکدیگر دارند، اما تفاوت‌های چمشگیری نیز دارند که آن‌ها را از هم ممتاز می‌کند. در پایان این مقاله، این اختلاف‌ها نیز مورد بررسی قرار می‌گیرند. در این مقاله برای تبیین دیدگاه رمانتیسیسم دربارة خیال وارزش و جایگاه آن در معرفت شناسی، به نظریات شاعران و نویسندگان رمانتیک انگلیس، بویژه کولرج، شلی، و کیتس اشاره می‌شود، ودر ارتباط با عرفان اسلامی، دیدگاه‌های شیخ اکبر، محی‌الدین ابن عربی که بنیاد گذار عرفان نظری است، خصوصاً در کتاب او، فصوص الحکم، مورد بررسی قرار می‌گیرد.

دانشگاه تهران پژوهش ادبیات معاصر جهان 2588-4131 12 37 2007 03 21 - دریدن پرده‌های پندار در نمایشنامة مرغابی وحشی 18080 FA یدالله آقاعباسی Journal Article 1970 01 01 This article deals with the concept of illusion in Ibsen's The Wild Duck and compares it with the same concept in Persian literature. What is painful in The Eild Duck is a feigned sleep from which Gregers tries to awaken people. He tries to open Hjalmar's eyes whose life is full of illusions. Gregers encourages him to confront the reality and accept it. However, his effort is a kind of defense mechanism and is doomed to fail. The article, then, discusses a legendary poor dervish who dies to change the life of Attar, the great Persian poet. It argues that there are similarities between this dervish's deeds and what Gregers tries to achieve. ادبیات جهان ماندن در پرده‌های پندار را دشمن بزرگ آدمی دانسته و به شیوه‌های گوناگون آن را بازنمایی کرده‌است. ادبیات ایران از دیرباز جز پرداختن به‌مضامینی همچون فداکاری، عشق و آگاهی در برابر رذایلی مثل دروغ، فریب، ریا، تزویر، سالوس، توهم و خیال باطل نیز صف کشیده است. مرغابی وحشی ایبسن نیز بر چنین مضامینی استوار است. این مقاله به همانندی «خواب»ی دردناک در مرغابی وحشی اشاره می‌کند و آن را با «خواب خرگوشی» در ادبیات فارسی همسنگ می‌داند. بحث اصلی مقاله این‌است که برآشفتن ناشیانة این «خواب» مایة فعال‌شدن مکانیزم دفاعی خواب‌آلودگان است و این کار فقط از کسانی برمی‌آید که بتوانند نظیر فرزانة افسانة زندگی عطار، از خود بگذرند و شرایطی مهیا‌کنند که دیگران حتی از آن‌ها فراتر بروند. به عبارتی، این مقاله بر محور این سخن می‌گردد که روشنگرانِ وامانده در تاریکی همچون رطب خوردگانی‌اند که منع رطب نتوانند.

دانشگاه تهران پژوهش ادبیات معاصر جهان 2588-4131 12 37 2007 03 21 - بررسی علل بازخوانی اسطوره در تئاتر قرن بیستم فرانسه 18081 FA ژاله کهنمویی پور چیترا رهبر Journal Article 1970 01 01 One of the rich elements persisting in the treasure of human culture and customs is myth and mythicizing is one of the oldest ways of story telling. In France, following the great ancient tragedy writers, the use of ancient myths, particularly in literature and dramatic arts, has long been a practice. However, the approach of the 20th century to the issue of myth, with respect to the number of works in which a mythical story has been re-examined and re-constructed, is considered a special approach. This article argues that the re-emergence of myth in the era of modernity and its rewriting is not accidental. To prove this, the article touches upon some causes of such a return of myth to France's dramatic literature in the first half of the 20th. century. It also discusses the peculiarities of neomyth, that is, the myth created with a new insight, issues the study of which is impossible without an understanding of their soci-historical backgrounds. بی شک یکی از عناصر غنی موجود درگنجینه‌ی فرهنگ و آیین‌های بشری، اسطوره است و اسطوره‌پردازی نیز از قدیمی‌ترین شیوه‌های داستان پردازی به شمار می‌‌رود. در فرانسه، به تبعیت از تراژدی نویسان سترگ باستان، استفاده از اسطوره‌های کهن، بخصوص در ادبیات و هنرهای نمایشی، از دیرباز مرسوم بوده است. اما رویکرد قرن بیستم به مقولة اسطوره، با توجه به شمار آثاری که در آن‌ها داستانی اسطوره‌ای مورد بازنگری و بازخوانی قرار گرفته، رویکردی خاص به نظر می‌رسد، چراکه ظهور چنین پدیده‌ای، آن هم در عصر مدرنیته و نوگرایی، نمی‌تواند اتفاقی تلقی شود و قطعاً تأمل‌برانگیز است. در این بحث موضوعاتی که به صورت اجمالی مدنظر قرار گرفته‌اند، عبارتند از بررسی علل بازگشت اسطوره به عرصه ادبیات نمایشی فرانسه در نیمه اول قرن بیست و همچنین شناسایی ویژگی‌های اسطورة نو، یعنی اسطوره‌ای که با نگاهی تازه بازآفرینی شده؛ مباحثی که پرداختن به آن‌ها بدون شناخت ضمنی زمینه‌های اجتماعی و تاریخی ممکن نیست. از این رو دیدگاه مقاله به طور اهم، دیدگاهی اجتماعی- تاریخی است.

دانشگاه تهران پژوهش ادبیات معاصر جهان 2588-4131 12 37 2007 03 21 - نماد پرنده در آثار شاعران فرانسوی قرن نوزدهم میلادی، با نگاهی به ادب فارسی 18082 FA فریده علوی Journal Article 1970 01 01 Mythological worlds share a lot in common and portray a universe quite dissimilar to that of reality. This has encouraged writers worldwide to search for possible shared grounds. This article focuses on the bird as a recurring motif among the nineteenth-century French and classic Persian poets. The writer argues that the bird has had symbolic, aesthetic, expressive and archetypal representations both in French and Persian poetry. She further illustrates that these representations range from distanced but identifiable descriptions of birds to representations of humankind's desire to encompass the world, to transcend it or even go to an extreme of orgiastic divesting of the human shape in order to become a bird. جهان اسطوره‌ای، جهانی است که نماد‌های سازندة آن از بسیاری جهات مشترکند و همواره چهره‌ای متفاوت ازجهان رئالیستی را به تصویر می‌کشند. البته همین نگرش شگفت‌انگیز به جهان پیرامون، موجب غنای ادبیات می‌گردد و اشتراکات جهان استعاری نمادها، سبب سهولت پژوهش در آثار نویسندگان وشاعران نامدار با رویکردی تطبیقی می‌شود. آنچه در این مقاله مورد توجه نگارنده قرار گرفته، پژوهش در اشعار برجستة نویسندگان شهیر فرانسوی در عصر طلایی رمانتیسم، یعنی در سدة نوزدهم میلادی است، که در آن به بازسازی نماد پرنده پرداخته‌اند. در این زمینه، توجه نگارنده به اشعار ارزشمند ادب پارسی، در جهت غنابخشی به مفاهیم عمیق استعاری نماد پرنده، گامی برای شناخت اشتراکات و تفاوت‌های موجود در عرصة ادب فرانسه و فارسی است.

دانشگاه تهران پژوهش ادبیات معاصر جهان 2588-4131 12 37 2007 03 21 - خویشاوندی زبان‌ها، خاستگاه زبان آلمانی و تحولات آن 18083 FA سوزان گویری Journal Article 1970 01 01 The present article introduces related languages and their classifications. The study of various languages has led to the assumption that some languages are related, that they have developed from a common source. This assumption came to be confirmed in large part through the linguistic situation in Western Europe. In 1786 William Jones, an English jurist in India, observed that Sanskrit, the ancient, learned language of India, was systematically similar to Greek and Latin, to his native language, and to earlier forms of English. This observation had been made before, without widespread effect. After Jones’ statement, however, scholars in Europe began systematic comparison of older forms of English and German with Latin, Greek, Sanskrit and other languages. Their work in the Indo-European family led to the development of historical linguistics as a discipline. This article gives an intensive introduction on Indo-European languages by examining Germanic languages and proceeds to examine German language, its background and historical changes until World War II. Also, part of this treatise deals with the impact of Latin, Greek and French languages on German languages. مقالة حاضر شامل سه بخش است. در بخش نخست تقسیم بندی گروه‌های خویشاوند زبانی از جمله خانواده‌های زبانی ”چینی-تبتی“، ”مجاری-فنلاندی“، ”اورال-آلتایی“، ”افریقایی-آسیایی“، ”مالایایی-پولینزیایی“، ”خانوادة زبانی استرالیایی“ و ”خانوادة زبانی قارة امریکا“ به بحث گذارده می‌شوند. بخش دوم به بحث در بارة خویشاوندی خانوادة بزرگ زبان‌های هند و اروپایی از جمله زبان‌های ایرانی که یکی از شاخه‌های این خانوادة زبانی است می‌پردازد. در بخش سوم زبان‌های ژرمنی در سه گروه شرقی، غربی و شمالی، به ویژه ژرمنی غربی که شامل شاخه‌های انگلوفریزی و آلمانی- هلندی است بررسی می‌شوند. همچنین زیر شاخه‌های آلمانی- هلندی در گروه‌های آلمانی سفلا و آلمانی علیا که از سدة پنجم میلادی به سبب تغییرات آوایی از گروه آلمانی سفلا جدا و به گروه آلمانی مناطق مرکزی و شمالی محدود شده است نگریسته می‌شود. در بخش پایانی زبان آلمانی و خاستگاه و تحولات تاریخی آن (تا پایان جنگ جهانی دوم) مورد بحث قرار می‌گیرد. افزون بر این، در بخش سوم تأثیر زبان‌های لاتینی، یونانی و فرانسوی بر زبان آلمانی نشان داده می‌شود. سپس دربارة پدید آمدن کانون‌های حفظ و گسترش زبان آلمانی و پالایش آن از واژه‌های بیگانه سخن می‌رود.

دانشگاه تهران پژوهش ادبیات معاصر جهان 2588-4131 12 37 2007 03 21 - حالت به‌ای ذینفع و مخاطب در زبان روسی و طرز بیان آن در زبان فارسی 18084 FA حسین لسانی Journal Article 1970 01 01 The present study is related to explaining the differences between the "dative case concerned person" and the "dative case addressee" in Russian language and the ways they may be expressed in Persian. The article argues that the above cases are usually comprised of four parts, with the main and the most important part of a sentence being a word which is used in the dative case either for the concerned person or addressee. In the case that we use a verb for both cases, the verb will have "the grammatical double conducting". In Persian language, we can ignore the subject from the structure. In this case, the suffix of the verb plays the role of subject. In Russian Language, we can do so only if the tense of the sentence is present or future. In Russian language, we cannot ignore the subject from those sentences in past tense. The difference between "dative case concerned person" with the same structure in Persian language is that in Russian one of the participants is personal pronoun, but in Persian it is possessive pronoun. In Russian sentences with "dative case addressee," the preposition is not used. But in Persian language it is not so and we use prepositions. مقالة حاضر به تشریح وجه تمایز حالت به‌ای ذینفع ????????? ????????????????? ????) و مخاطب (????????? ????????)در زبان روسی و طرز بیان آن‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها در زبان فارسی می‌پردازد. هر دو حالت به‌طور معمول از چهار عضو تشکیل شده‌‌اند. عضو اصلی و مهم جمله، واژه‌ای است که در حالت به ای خواه ذینفع یا مخاطب صرف شده باشد، این هنگامی است که در هر دو ساختار از فعل استفاده کنیم. فعل جمله در اینجا دارای هدایت دستوری دو گانه (??????? ??????????) خواهدبود. در زبان فارسی، می‌توان نهاد را از ساختار حذف کرد. در این صورت شناسة فعل، نقش نهاد را ایفا می‌کند. در زبان روسی، در صورتی‌که فعل جمله در زمان حال یا آینده به‌کار رفته باشد، می‌توان نهاد را از ساختار حذف کرد. در این صورت شناسة فعل نقش نهاد را ایفا می‌کند. در زبان روسی، حذف نهاد از جملاتی که فعل آن‌ها در زمان گذشته بیان شده‌اند، مجاز نیست. وجه تمایز حالت به ای ذینفع از ساختار مشابه در زبان فارسی، در آن است که در زبان روسی یکی از اعضای شرکت کننده در جمله ضمیر شخصی است، در‌صورتی‌که در زبان فارسی، به‌جای ضمیر شخصی، ضمیر ملکی به‌کار رفته است. در زبان روسی در جملات دارای حالت به ای مخاطب، حرف اضافه به‌کار نمی‌رود، حال آنکه در ساختارهای مشابه زبان فارسی، حرف اضافه به‌کار می‌رود.

دانشگاه تهران پژوهش ادبیات معاصر جهان 2588-4131 12 37 2007 03 21 - ررسی بُعد زبان‌شناختی ترجمة ماشینی و معرفی اجمالی علوم مرتبط با آن? 18085 FA علیرضا ولی پور Journal Article 1970 01 01 Constructing a Machine Translation (MT) system is a multidimensional activity which demands innovation and problem-solving ability in several areas. In this process, certain inter-disciplinary fields of science and technology are vastly utilized. Strategies of Artificial Intelligence (AI), through application principles of mathematics, statistics and logic provide an appropriate form of language which can be programmed and transferred into the machine. In Iran, the aforementioned activity has been initiated of late but bears an inconsistent progress. In order to achieve advancements in the field of MT, three tasks should be taken into account: 1) data-processing, describing and constructing suitable models for intelligent applications, 2) writing and applying the required software, and 3) utilizing the relevant technology. Taking these into consideration, in this article, some linguistic aspects of the MT system are explicated by placing premium on methods experimented in Russia. Moreover, due to the integrated relationship of MT with AI and programming, some general information, with regard to the named fields, is also provided. نظام ترجمة ماشینی فعالیتی چند بُعدی است، که در چند حیطه مبتنی بر ابتکار عمل و قدرت حل مسئله است. در این مهارت از برخی دانش‌های بین رشته‌ای نیز استفاده فراوانی می‌شود. ترفندهای هوش مصنوعی با بکارگیری اصول ریاضی، آمار و منطق، قالب مناسبی از زبان را که مناسب برنامه‌نویسی و انتقال به ماشین است، فراهم می‌آورد. در کشور ما این فعالیت دیر شروع شد و اکنون نیز دارای حرکت منسجمی نیست، برای پیشرفت در حیطة ترجمة ماشینی نیازمند احاطه در سه زمینه مختلف است: 1- داده‌پردازی، توصیف و ساختن مدل‌های مناسب زبان برای کاربرد هوشمند 2- ساخت و استفاده از نرم‌افزارهای مربوط به این کار 3- به کار گرفتن فناوری مرتبط. در این مقاله با لحاظ قرار دادن تفکیک این سه زمینه، برخی ابعاد زبان‌شناختی نظام ترجمة ماشینی، براساس محور قرار دادن روش‌های تجربه شده در روسیه تبیین می‌گردد. همچنین به‌واسطه ارتباط تنگاتنگ ترجمة ماشینی با هوش مصنوعی و برنامه نویسی، برخی اطلاعات کلی این علوم، در موارد مرتبط ارائه می‌شود.