دانشگاه تهران پژوهش ادبیات معاصر جهان 2588-4131 31 1 2026 03 21 Will to Death, Erasure, and Survival: A Critical Evolution of the Nietzschean Übermensch in The Blind Owl, Prince Ehtejab, and Gavkhuni اراده معطوف به مرگ، حذف و بقا: تطور انتقادی ابرانسان نیچه در بوف کور، شازده احتجاب و گاوخونی 37 58 106226 10.22059/jor.2026.407602.2787 FA زهرا انصاری گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات فارسی و زبان های خارجی، دانشگاه مازندران ، بابلسر، ایران فرزاد بالو گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات فارسی و زبان های خارجی، دانشگاه مازندران ، بابلسر، ایران Journal Article 2025 12 05 In the nineteenth century, Nietzsche, responding to the crisis of modernity, introduced the concept of the "Übermensch" as a way to overcome nihilism and recreate meaning and human selfhood. In Iran, engagement with modernity, filtered through Western epistemic frameworks, took a distinct historical and cultural form. This study, using a philosophical-critical approach and thematic-interpretive analysis, examines how the idea of the Übermensch was localized in three novels: The Blind Owl (Pahlavi I), Prince Ehtejab (Pahlavi II), and Gavkhuni (post-revolution). At the theoretical level, Nietzsche’s critique of religion, morality, and modernity is revisited in connection with the authors’ thought—from Hedayat’s Romantic nationalism to Golshiri’s formal leftist view and Modarres-Sadeghi’s individual-national identity—and developed into a fourfold, localized framework. Philosophical-narrative dimensions of subjectivity (action, desire, power, memory) are reflected in the texts, revealing the subject’s fluctuation between passive and active nihilism. This oscillation gives rise to "intermediate nihilism," in which the will-to-power and the Übermensch undergo transformation: in The Blind Owl, as self-directed death and the semi-divine Übermensch; in Prince Ehtejab, as erasure and the flaming Übermensch; and in Gavkhuni, as survival and the fracture-prone Übermensch. Thus, the interplay of philosophy and literature facilitates localizing the Übermensch and rethinking human, ideology, history, and power. نیچه در قرن نوزدهم، در واکنش به بحران مدرنیته، با طرح مفهوم «ابرانسان» راهی برای عبور از نیهیلیسم، بازآفرینی معنا و خودآیینی انسان گشود. در ایران، مواجهه با مدرنیته پس از گذر از بستر معرفتی غربی، شکل تاریخی و فرهنگی یافت. این پژوهش با رویکرد فلسفی‌ـ‌انتقادی و تحلیل تماتیک تفسیری، چگونگی روند بومی‌سازی ایده‌ی ابرانسان را در سه رمان بوف کور (پهلوی اول)، شازده احتجاب (پهلوی دوم) و گاوخونی (پساانقلاب) بررسی می‌کند. در سطح نظری، نقد سه‌گانه نیچه بر دین، اخلاق و مدرنیته در پیوند با اندیشه نویسندگان، از ناسیونالیسم رمانتیک هدایت تا چپ‌گرایی فرمی گلشیری و هویت‌جویی فردی‌_وطنی مدرس‌صادقی، بازخوانی شده و به الگویی چهارگانه و بومی ارتقا یافته است. مؤلفه‌های فلسفی‌_‌روایی سوژه‌مندی (کنش، میل، قدرت، حافظه) در متن‌ها بازتاب یافته و نوسان سوژه میان نیهیلیسم منفعل و فعال به وضوح آشکار شده است. این نوسان، به مفهوم‌سازی جدیدی به نام«نیهیلیسم بینابینی» می‌انجامد که در آن، اراده معطوف به قدرت و ایده ابرانسان دگردیسی می‌یابند: در بوف کور، اراده به مرگ خودآیین و ابرانسان نیمچه‌خدا؛ در شازده احتجاب، اراده به حذف و ابرانسان شعله‌وار؛ و در گاوخونی، اراده به بقای سیال و ابرانسان فره‌گسل نمود می‌یابند. بدین‌ترتیب، پیوند میان فلسفه و ادبیات امکان بومی‌سازی ایده ابرانسان و بازاندیشی نسبت انسان، ایدئولوژی، تاریخ و قدرت را فراهم می‌آورد.

https://jor.ut.ac.ir/article_106226_9ff87434f75ac9be2b5805b70c44a017.pdf