2021-10-20T06:26:01Z
https://jor.ut.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=7041
پژوهش ادبیات معاصر جهان
2588-4131
2588-4131
1392
18
2
رویکردی روانکاوانه به بحران هویت در داستانهای فراواقعی مورد مطالعه: اورلا اثر گی دو موپاسان
یکی از گسترههای علوم انسانی که رابطةتنگانگی با ادبیات دارد، گسترة روانکاویست که نظریهپردازان برای واکاوی و نمودنآرایش آن، از مضمونهای ادبی بهره میگیرند، که این بهرهگیری کاوش روانکاوانهآثار ادبی را نیز در پی دارد. از جمله گونههای ادبی مورد توجه روانکاوان، گونةفراواقعی است که به علت نوسان بین واقعیت و اوهام و رخنه در درون شخصیتها، موضوعتحلیلهای روانکاوانه بسیاری قرار میگیرد. شکوفایی ادبیات فراواقعی و علم روانکاویدر یک بازة زمانی مشترک و دغدغههای همسان این دو گستره، بر غنا و ظرافت واکاویروانشناختی آثار فراواقعی میافزاید. گی دو موپاسان خالق فرانسوی صاحبنام داستانهایفراواقعی و علاقهمند به علم روانکاوی، با مجموعه آثار فراواقعی خویش و به ویژهاورلا، راه را بر تحلیلهای روانکاوانه همه سویه و ژرفی میگشاید.از این روست که این مقاله میکوشد تا با درنگ بر جو روانی حاکم بر داستان اورلااز منظر نظریههای روانکاوانه، به تبیین بحران هویت شخصیت اصلی در اثر رویارویی باعوامل فراواقعی و نیز نقش مفاهیم بیگانگی دلهرهآور و همذات در ایجاد این بحرانبپردازد و در نهایت احتمال بازیابی هویت ازهمگسیخته شخصیت را بررسی کند.
روانکاوی
ادبیات فراواقعی
موپاسان
اورلا
بحران هویت
بیگانگی دلهرهآور
همذات
2013
11
22
5
21
https://jor.ut.ac.ir/article_52038_24b15649e843dc30cae4693770c736ee.pdf
پژوهش ادبیات معاصر جهان
2588-4131
2588-4131
1392
18
2
نقد روانشناختی دیگر سیاوشی نمانده بر مبنای نظریه کارن هورنای
پژوهش حاضر میکوشد مجموعة داستانی دیگرسیاوشی نمانده، نوشتة اصغر الهی، داستاننویس و روانشناس ایرانی را بر مبناینظریة روانشناختی کارن هورنای بکاود. شخصیتها در این مجموعه، دچار موقعیتهاییبغرنجاند که به شدت از ترس، تحقیر و ایستایی رنج میبرند. الهی در پرداخت شخصیتهایداستانی خود، حالات روحی آنان همچون ترس، روانپریشی و حقارت را با شگردهایی نوبه تصویر میکشد. این افراد روانپریش و ازهمگسیخته، برای درمان حقارتهای خود بهسه حالت دفاعی مطرح در نظریة هورنای (مهرطلبی، برتریطلبی و انزواطلبی)روی میآورند. شخصیتهایدر این مجموعه به دور از واقعیت و پناه گرفته در سرزمین وهم، با واگویة روانیزندگی میکنند و از زمان میگریزند. آنها شکست در برابر واقعیت را با واقعی پنداریوهم، جبران میکنند. از میان آنها نرگسو شخصیت اصلی داستان دیگرسیاوشی نمانده، شخصیتی مهرطلب دارد، کاظمی شخصیت داستانی «آخرین پادشاه»، دارایگونهای برتریطلب و سرداری شخصیت «داستانهای سرداری» شخصیتی انزواطلب دارد.
نقد روانشناختی
کارن هورنای
داستان کوتاه
دیگر سیاوشی نمانده
اصغر الهی
2013
11
22
23
42
https://jor.ut.ac.ir/article_52039_003acca2dbbb6416f0a0831b0e3f9e4a.pdf
پژوهش ادبیات معاصر جهان
2588-4131
2588-4131
1392
18
2
خوانش لاکانی روانپریشی رمان بوف کور
آراء و نظریات ژاک لاکان در زمینة ناخودآگاه، دگرگونی شگرفی رادر نقد ادبی پدید آورده است. وی با استفاده از مفهوم ضمیر ناخودآگاه فروید و زبانشناسیسوسور، به تبیین چارچوب نوینی از مفهوم ضمیر ناخودآگاه میپردازد. در این مقاله سعیبر آن است تا بر اساس نظریات لاکان ثابت شود راوی رمان بوف کور، سوژهایروان پریش psychotic است که قادر به تطبیق خود با شرایط پیرامونی نیست و تحمل الزاماتاجتماعی را ندارد. انزوای حاصل از جدایی از جمع، سرآغاز توهماتی است که راوی بیماربوف کور در آن شرایط، خود را شایستة جهانی آرمانی میپندارد، او سوژهایاست در گسترة نمادین که با مواجهه با فقدان و هجران، میل به دستیابی به امر واقعرا دارد و همواره با جابهجایی فانتزیهای گوناگون درصدد دستیابی به لذت پایانناپذیرJouissance است، بنابراین در آغاز به بیان اصطلاحات این نظریهپرداز هم چونگسترة «خیالی»، گسترة «نمادین» و سایر اصطلاحات و سپس با توجه به مفاهیم لاکانی بهنقد راوی بوف کور میپردازیم.
ژاک لاکان
ضمیر ناخودآگاه
صادق هدایت
بوف کور
سوژه
2013
11
22
43
61
https://jor.ut.ac.ir/article_52040_dafc5f41088508337887e45bc79703cb.pdf
پژوهش ادبیات معاصر جهان
2588-4131
2588-4131
1392
18
2
مطالعه و تأملی بر رویکرد آلبر کامو به معنای زندگی
آدمی برای زیستن در جهان نیازمند دلیل است.به تعبیر دیگر «برای» چه هدفی هستیم و باید زندگی کنیم؟ اگر این«برای» نباشد، انسان از جهتدهی به فعالیتهای روزمره خود ناتوان خواهد بود. اماهمة سخن بر سر این است که این «برای» را از کجا میتوان آورد؟ آیا این «برای» درساختار طبیعت نهاده شده و باید آن را جستجو و کشف کرد؟ و یا اینکه این «برای» عینیتینداشته و تنها وابسته به شخص subjective بوده و هر کس باید یک «برای» برای زندگی خود تعریف کند؟ بر ایناساس این سؤال قابل طرح است که آیا معنا امری فراطبیعی است و یا اینکه میتوان باطرد عناصر متافیزیکی، همچنان از معناداری زندگی سخن گفت؟ آلبر کامو یکی از اندیشمندانسدة بیستم است که از منظری ویژه، مسئلة معنای زندگی را مطرح کرده و با منحصر ساختنزندگی در همین زیست جهان، معناداری زندگی را پذیرفته است، که در این مقاله باتوجهبه نظریة اگزیستانسیالیسم و فلسفة پوچی به این موضوع پرداخته خواهد شد.
معنای زندگی
اضطراب
پوچی
متافیزیک
کامو
2013
11
22
63
77
https://jor.ut.ac.ir/article_52041_34a10e5ce9c8b7938f3185c52b38c51f.pdf
پژوهش ادبیات معاصر جهان
2588-4131
2588-4131
1392
18
2
بررسی تطبیقی نظرگاههای مولوی و لسینگ در باب تسامح با تأکید بر ناتان خردمند و «داستان انگور»
در این مقاله به بررسی تطبیقی مضمون تسامح نزد مولانا و لسینگپرداختهایم، بدین منظور دو اثر از آنها را ازدیدگاه مکتب آمریکایی ادبیات تطبیقی، به مدد روش توصیفی- تحلیلی و با شیوة تحلیلمحتوا مورد مطالعه قرار دادهایم. هر دو اندیشمند بر این باورند که اختلافنظرهایموجود بین افراد، ظاهری است نه بنیادی و در واقع، همة انسانها به دنبال دستیابیبه حقیقتاند. به نظر آنان مشکلاتی همچون ستیز، نابردباری و خونریزی آئینباورانبا یکدیگر، ریشه در ناآشنایی با عقایدشان دارد و راه برونرفت از این بحران راتسامح میدانند. لسینگ در ناتان خردمند از سه دین بزرگ الهی نام میبرد وبه صراحت بر لزوم مدارا با پیروان سایر ادیان تأکید میکند، حال آنکه مولوی در«داستانانگور» عقیده خویش را به شکلی رمزگونه بیان میکند و خواهان مدارابا همة انسانهاست. در واقع، آنها به دنبال ترویج تسامحو تلاش برای فهم دیگراندیشانند، تا بدینگونه صلح را در جهان برقرار سازند.
ادبیات تطبیقی
تسامح
مولانا
«داستان انگور»
گوتهولد افرایم لسینگ
ناتان خردمند
2013
11
22
79
95
https://jor.ut.ac.ir/article_52042_7f3834e430f5c68f5732dc2a2ff9c2f4.pdf
پژوهش ادبیات معاصر جهان
2588-4131
2588-4131
1392
18
2
بررسی ابعاد شخصیتی قهرمانان یوگنی آنگین به عنوان آدم زیادی در نسل طلایی روسیه
آلکساندر سرگیویچ پوشکین، برجستهترینشاعر قرن نوزدهم در خانوادهای اشرافی، زاده شد. جامعه و حکومت، همـواره افکـار اورا بهخـودمشغول میساخت.در آثار او قشرهای مختلف جامعه بهتصویرکشیده شدهاند، از جمله دهقانان، رعیتهاوحاکمان. علاوه بر همة این افراد، پوشکین در آثار خود، بهخوبیگونهسازی انجام میداد. در آثار او شخصیتها و قهرمانان ادبی مختلفی مانند«قهرمانان کوچک»، «آدمهای زیادی» و دیگر شخصیتها به چشم میخورند. یکی ازقهرمانانی که در این مقاله به آنها پرداخته شده است، گونه «آدمهای زیادی» است.نمایندة این گروه از قهرمانان، شخصیت اصلی رمان یعنییوگنیآنگین است.هر چند تورگنیف در اثر «دفترچه یادداشت آدم زیادی» در سال 1850، این شخصیت را بهتصویر کشیده است، اما ورود این قهرمان بهادبیات روسیه از طریق آثار پوشکین و بااثر مشهور یوگنی آنگین صورت میگیرد. در این مقاله، ضمن بررسی یوگنی آنگین، به عنواننمایندهْ این گونه از قهرمانان ادبی، گروه دیگری معرفی میشود که میتوان آن رانمایندة نسل طلایی نامید. این گروه از قهرمانان جایگاهی همرده با آنگین دارند، بابررسی شخصیت آنها، سعی خواهد شد در پایان مقاله توضیح روشنی از هر دو گروه، بااستفاده از تشابهات موجود، ارائه گردد.
ادبیات قرن نوزده
آدم زیادی
یوگنی آنگین
نسل طلایی
اشراف روسیه
حکومت تزار
2013
11
22
97
108
https://jor.ut.ac.ir/article_52043_f72c19e29155fd2fabd0d84cabcf81d4.pdf
پژوهش ادبیات معاصر جهان
2588-4131
2588-4131
1392
18
2
روایت دو زن از کوچ دو روشنفکر: غروب جلال و وداع با سارتر
نوشتار حاضر با تکیه بر بایستههای نظری ادبیات تطبیقی، به بررسیغروب جلال اثر سیمین دانشور و وداع با سارتر اثر سیمون دوبوار میپردازد.این دو نویسندة زن، در غروب جلال و وداع با سارتر، به بازنماییواپسین روزهای زندگی جلال آلاحمد و ژان پل سارتر پرداختهاند. ما با مقایسة مضامینهمپیوند و متناظر این دو اثر، به کندوکاو تلقی دوبوار از سارتر و همچنین تصویرارایه شده توسط سیمین دانشور از شخصیت و آثار آلاحمد پرداختهایم. مطالعة تطبیقیتصورات و دریافتهای دوبوار و دانشور از آراء و آثار این دو مرد، همسویی و همنواییآنان در جهتگیریها و قضاوتهایشان نسبت به این دو مرد را بیش از پیش آشکار میکند.از میان این وجوه مشترک، میتوان به تصویر متناظر و تاحدودی همسان که دوبوار ودانشور از سارتر و آلاحمد به عنوان دو نویسنده و روشنفکر نواندیش، اجتماعی،استعمارستیز، صادق و مردمی ارایه میدهند، اشاره کرد.
سیمین دانشور
سیمون دوبوار
غروب جلال
وداع با سارتر
ادبیات تطبیقی
2013
11
22
109
126
https://jor.ut.ac.ir/article_52044_2cc582f8c4d7576543bc5b228750ee40.pdf
پژوهش ادبیات معاصر جهان
2588-4131
2588-4131
1392
18
2
قضاوت: از اندیشة اسلامی تا ادبیات پسانوگرا
اندیشههای پسانوگرا در تمامی علوم انسانی ریشه دوانده است؛ باوجود این، بنیان این سیاق فکری از فلسفة زبان آغاز شده است، آن هنگام که سخن ازقضاوت پیرامون معنا و دلالت به میان میآید و منتقد در مقام قاضیبر کرسی رأی تکیه زده است. این نوشته، سعی دارد در شش زمینه، قضاوتهای پسانوگرا پیرامونزبان و ادبیات را به نقد بنشیند و در کنار نقاط قوتاحتمالی برخی از آنان، سایههای تردید را بر راستی و درستی بخشهایی دیگر بیفکنیم.روش ما در این نقد، نگاهی اسلامی است؛ یافتههای ما مؤید آن است که با وجود نگاهمشترک به مفاهیمی چون تعلیق و چندمعنایی در تفسیر یک متن میان دو سویبحث، برخلاف تأکید بر عدم و غیاب در نگاه پسانوگرا، در هرمنوتیک اسلامی آن مضامینبر حضور و هستی استوارند.
اندیشة اسلامی
قضاوت
متافیزیک حضور
نقد پسانوگرا
عدالت
2013
11
22
127
142
https://jor.ut.ac.ir/article_52045_bd64dda7f9fb1f3a4bc6ed9f5835a372.pdf
پژوهش ادبیات معاصر جهان
2588-4131
2588-4131
1392
18
2
واکاوی قدرت فوکویی و جامعة زنداﻥگونه در نمایشنامة پاسباﻥهای مهربان کاریل چرچیل
ماهیت تئاتر سیاسی دههﻫﺎی هفتاد و هشتاد بریتانیا را ﻣﻰتوان باپایداری آن در برابر گفتماﻥهای ایدئولوژیک قدرت حاکم- به ﻭیژه حزب نومحافظهﻛﺎرمارگارت تاچر-بررسی کرد. نمایشنامهﻧﻮیسان انگلیسی که ازاندیشة میشل فوکو تأثیر بسیار گرفتهﺍند، با استناد ﺑﻪ رویدادهای تاریخ، تلاش کردﻩانددر برابر پنداشتﻫﺎی آرمانی قدرت حاکم سکوت نکنند. از جملة آنها، کاریل چرچیل است کهدر نمایشنامة پاسباﻥهای مهربان (١۹۸۴) با تأثیرپذیری از کتاب مراقبت وتنبیه (١۹۷۵) میشل فوکو و ترسیم فرانسة پس از انقلاب ١۷۸۹، سرآغاز قدرتبورژوازی و تداوم سیطرة آن را تا امروز نشان ﻣﻰدهد. بنابراین، این گفتار، در پرتوتاریخﺑﺎوری نوین، تلاشی برای ترسیم رویکرد ضدقدرت و ضدتاچریسم چرچیل در پاسباﻥهایمهربان است؛ و گفتار بررسی نیز ﻣﻰکند که چگونه در نمایشنامة بالا قدرت حاکماروپای غربی، شیوهﻫﺎی تنبیهیﺍش را از هراسﺍفکنی مستقیم، مجازات و شکنجة جسم، ﺑﻪهراسﺍفکنی نامستقیم، نظارت بر افراد، در جامعه تغییر میﺩهد و از هرگونه اعتراض مدنیجلوگیری ﻣﻰکند.
کاریل چرچیل
میشل فوکو
سراسربین
قدرت انضباطی
گفتمان
نهاد بورژوازی
پاسباﻥهای مهربان
2013
11
22
143
157
https://jor.ut.ac.ir/article_52046_692f4cd02c2b122d58faa5e708e3e00f.pdf
پژوهش ادبیات معاصر جهان
2588-4131
2588-4131
1392
18
2
تصویر مرگ و زندگی در شعر معاصر ایران
مسائل اساسی عالم وجود، یعنی زندگی و مرگ در ادبیات هر ملتی بهویژه در دورههای سرنوشت ساز توسط نویسندگان، شاعران و هنرمندان تعریف و توصیف میشود،ادبیات فارسی نیز از این قاعده مستثنی نیست. این مفاهیم بهطور گستردهای توسطشاعران ایرانی به ویژه سپهری، اخوان، فرخزاد، نیما، شاملو به تصویر کشیده شده است.با توجه به جهانبینی خاص هر یک از این شاعران، نگاه آنان به این دو موضوع، با هممتفاوت است. برخی، با دیدی مثبت و خوشبینانه به مسئلة نگریستهاند، در حالیکهبرخی دیگر برداشتی منفی از آن دارند. مطالعه و مقایسة دیدگاه شاعران نامبردهدرباره مرگ و زندگی با استناد به مثالهایی از آثار آنان، موضوع بررسی مقالة حاضر است.
مرگ
زندگی
سپهری
اخوان
فرخزاد
نیما
شاملو
2013
11
22
159
170
https://jor.ut.ac.ir/article_52047_605718cb393f0c6a2ab6b15630e95c9c.pdf