2021-10-20T18:21:41Z
https://jor.ut.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=3853
پژوهش ادبیات معاصر جهان
2588-4131
2588-4131
1390
16
61
مبانی تئاتر روایی برشت با استناد به نمایشنامة ننه دلاور و فرزندانش
ابراهیم
استارمی
تئاتر روایی برتولت برشت که نقطة مقابل تئاتر ارسطویی است، تحول عظیمی را در ادبیات نمایشی آلمان به وجود آورد. مهمترین وجه تمایز بین تئاتر ارسطویی و غیر ارسطویی، نوع نگرش و تأثیری است که این دو نوع تئاتر روی تماشاگران میگذارند. از دیدگاه برشت، محور موضوعی تئاتر ارسطویی، قضا و قدرگرایی و دغدغههای فردی است. او با طرح تئاتر روایی بر این نوع طرز تفکر که قرنها بر ادبیات نمایشی جهان به خصوص اروپا حاکم بود، خط بطلان کشید و پیشنهادهایی برای اصلاح ساختارهای سنتی نمایشنامه نویسی ارائه داد. برشت در پی تغییر نوع نگرش بینندة تئاتر بود و برای دستیابی بهاین هدف میکوشید فرایند ادراک مخاطب را زیر سؤال ببرد و برای فهم درست پدیدهها، امور بدیهی را ناشناخته و حیرتآور جلوه دهد. این روش او که به عنوان «بیگانه سازی» مشهور است، با هدف ایجاد دید انتقادی بیننده، بین تماشاگر و نمایش فاصله ایجاد میکند. این جستار در صدد است که با تقابل تئاتر روایی برشت و تئاتر ارسطویی، جهت فکری برشت را در گسترة تئاتر روایی و شیوههای مختلف فن بیگانهسازی وی را با استناد بهنمایشنامة ننه دلاور و فرزندانش به تصویر بکشد.
استغراق
بیگانهسازی
تزکیه
تئاتر ارسطویی
تئاتر روایی برشت
ناسازی
ننه دلاور و فرزندانش
2011
03
21
5
24
https://jor.ut.ac.ir/article_23151_82d2766c6fbd7bbb97157bae940ecc7a.pdf
پژوهش ادبیات معاصر جهان
2588-4131
2588-4131
1390
16
61
وجوه بازنمایی گفتمان روایی: جریان سیال ذهن و تکگویی درونی
ابوالفضل
حری
هدف این جستار این است که وجوه رنگارنگ بازنمایی گفتمان روایی و به ویژه شیوة جریان سیال ذهن را در مقابل تکگویی درونی، از دیدگاه روایتشناسی و با اشاره به آثار ادبی ایرانی و غربی بررسی کند. مسئله اینجاست که این دو شگرد نزدیک به هم را گاهی چنان به کار میبرند که گویی یک شگرد بیش نیستند. و همین کنش است که کار دستهبندی این گونه آثار را مشکل کرده است. این مقاله، پس از بررسی آثار و آرای گوناگون در این زمینه، و نیز نگرش به برخی رمانهای معاصر فارسی، همگی گونههای بازنمایی گفتمان روایی را بر پیوستاری یگانه مینهد که از بیشترین حضور شخصیت و کمترین حضور راوی (تکگویی درونی و انواع آن) تا کمترین حضور شخصیت و بیشترین حضور راوی (طیف جریان سیال ذهن) در آمد و شد است. بیگمان بسیاری از اندیشمندان بدین مطالب پرداختهاند، اما این مقاله، تبار واژهشناختی و ادبی این وجوه و مسایل غامض آنها را پر رنگتر بررسی میکند.
بازنمایی
تکگویی درونی
جریان سیال ذهن
روایتشناسی
گفتمان روایی
2011
03
21
25
40
https://jor.ut.ac.ir/article_23152_444a66aa75c4a35bf650f9eaa18e0a4c.pdf
پژوهش ادبیات معاصر جهان
2588-4131
2588-4131
1390
16
61
حضور اسطورههای ادبی خارجی در شعر معاصر فارسی
فریده
علوی
رضا
علی اکبرپور
ادبیات و فرهنگ کشورِ ما جایگاه ویژهای را به اسطورهها، اعم از اسطورههای کهن و نو، اختصاص داده است. علیرغم گستردگی اسطورههای ایرانی، ادبیات معاصر این سرزمین شاهد حضور چشمگیر اسطورههای بیگانه و نشأت گرفته از ادبیات خارجی، اعم از شرق و غرب بوده است. در این مقاله، پژوهندگان کوشیدهاند تا با بهرهگیری از نظرات پیر برونل که رویکرد نوینی را در عرصة نقد اسطورهشناختی ارائه کرده است، به اهمیت نقش و جایگاه اسطورههای غیر ایرانی در متون شعر و ادب فارسی بپردازند. همچنین، تلاش شده تا با استفاده از اصطلاح اسطورة ادبی به نقل از فیلیپ سِلیه، هم به اسطورههای ادبی ایرانی به جا مانده از نسلهای پیشین و هم اسطورههای ادبی نوپدید – که در ادبیات خارجی ریشه دارند – اشاره شود و میزان نفوذ آنها در ادبیات فارسی مورد بررسی قرار گیرد. نتیجة این مطالعات ما را از اهمیت نفوذ و سیطرة اسطورههای بیگانه در ادبیات سدة اخیر کشورمان آگاه کرده و جایگاه ناچیز اسطورههای ایرانی در عرصة شعر معاصر را آشکار میسازد که این اثرپذیری به رغم برخورداری ایران از مجموعة کم نظیری از اساطیر، انجام پذیرفته است، هر چند ورود عناصر بیگانه میتواند برای ادبیات غنای بیشتری فراهم آورد و یا موجب از دست رفتن هویت و اصالت آن گردد.
ادبیات
اسطوره
اوستا
شاهنامه
شعرنو
صلیب
عیسی
یوسف
2011
03
21
41
60
https://jor.ut.ac.ir/article_23153_85d6a05dc42e5ee01a2efdd5e89d99bd.pdf
پژوهش ادبیات معاصر جهان
2588-4131
2588-4131
1390
16
61
«بررسی مقاومت سیاهان آمریکا علیه گفتمان مسلط در رمان آبیترین چشم موریسون» (از دیدگاه نوتاریخیباوری و مادیگرایی فرهنگی)
سجاد
قیطاسی
علی حسن
سهراب نژاد
آبیترین چشم از تونی موریسون، بیان کنندة یکی از ابعاد ایدئولوژی مسلط آمریکاست، در این رمان، گفتمان هژمونیک سفیدپوستان آمریکا، سیاهان را هر چه بیشتر مجبور به پذیرش استانداردهای بورژوازی زندگی میکرد. این پژوهش به جامعة سرمایهداری و استانداردهای بورژوازی ایالات متحده میپردازد و روی عنصر ایستادگی در برابر ایدئولوژی مسلط بر اساس دو مکتب مادیگرایی فرهنگی و نوتاریخیباوری تمرکز دارد. در جامعة آبیترین چشم، اکثریت قریب به اتفاق سیاهان، از خود بیگانه و از خود متنفرند، کلاودیا و خواهرش دو شخصیتیاند که در برابر استانداردهای زیبایی ایستادگی میکنند. با تأکید بر عنصر مقاومت، در این رمان نظریة نوتاریخیباوران درست به نظر میرسد، چرا که مقاومتهای کلاودیا در برابر هژمونی جامعة آمریکا شکست میخورد. اما بنابر نظر آلنسینفیلد- یکی از مادیگرایان فرهنگی- که معتقد به پیروزی احتمالی مقاومت (صدای مخالف) بر ایدوئولوژی مسلط است، در جامعة آمریکایی رمان، چنین فرایندی رخ داده است، امروز سیاهان جامعة آمریکا با تکیه بر عناصر بازمانده و شکوفای فرهنگ آفریقایی-آمریکایی خود به ارزش و زیبایی خود پی بردهاند و این کمترین کاری است که مقاومت سیاهان میتوانسته انجام داده باشد.
آبیترین چشم
ایدئولوژی
سیاهان آمریکا
گفتمان
ماتریالیسم فرهنگی
نوتاریخیباوری
هژمونی
2011
03
21
61
75
https://jor.ut.ac.ir/article_23154_7ed0ca507106c2f4b24ef59fb59fef99.pdf
پژوهش ادبیات معاصر جهان
2588-4131
2588-4131
1390
16
61
آرمانشهر علمی فرانسیس بیکن و داستانهای علمی- تخیلی استنلی گرامن واینبام
سیدمحمد
مرندی
زهرا
جان نثاری لادانی
استنلی گرامن واینبام، نویسندة علمی-تخیلی دهههای 1920 و 1930 در آمریکا، واقعیت مجازی را در ابتدای شکلگیری این گونة ادبی در داستانهایش پیشبینی کرد. در آثار واینبام، ماشین در تولید فضا و زمانهای مجازی نقش بسزایی دارد. اختراعات داستانی واینبام زمینه را برای فرار ذهن فراهم میکند، اما این سفر نیازی به حضور فیزیکی مسافر ندارد. همچنین، فضا و زمانهای مجازی در آثار واینبام آرمانی نیستند، هرچند به آرمانشهر بسیار شبیهاند. این فضا و زمانهای مجازی گاهی از ویژگی ضدآرمانشهری نیز برخوردارند، و آرمانها و رؤیاهای شخصیت اصلی داستان را در هم میکوبند. واینبام رابطهای روایی میان ذهن و ماشین برقرار میکند. به نظر میرسد واینبام در خلق آثارش از آتلانتیس نو و اندیشههای فرانسیس بیکن بسیار الهام گرفته است. اما این بدان معنا نیست که او آرمانهای بیکن دربارة فناوری را به یکباره پذیراست. پژوهش حاضر با مرور چند داستان علمی-تخیلی واینبام، به بررسی چگونگی تأثیر آرمانشهر علمی بیکن بر تعبیر واینبام از مفاهیم ذهن و ماشین در فرایند تولید فناوری خواهد پرداخت. پژوهشگران با بهرهگیری از رویکردی تطبیقی، شباهتها و تفاوتهای داستانهای علمی-تخیلی واینبام و آرمانشهر داستانی بیکن را باز خواهند جست، و با مستندات لازم نشان خواهند داد که فلسفة علمی بیکن در ابتدای قرن هفدهم، زمینهساز ایجاد و رواج داستانهای علمی-تخیلی در ابتدای قرن بیستم بوده است.
آرمانشهر
استنلی گرامن واینبام
ذهن
علم و فناوری
فرانسیس بیکن
ماشین
واقعیت مجازی
2011
03
21
77
94
https://jor.ut.ac.ir/article_23155_d6a1855b6f6648d5944e09dc9c073d6e.pdf
پژوهش ادبیات معاصر جهان
2588-4131
2588-4131
1390
16
61
آیینة پنهان کافکا در تمثیل مسخ
اردلان
مهیاری
مسعود
سلامی
زمانی که کافکا به سال 1912 برای نگارش تمثیلی تحت عنوان «مسخ» دست به قلم میشود، در واقع گلایه و شکوة خود را از زمانه و تأثیرات منفی زندگی صنعتی در قبال ارزشهای انسانی بیان میکند. نگاه کافکا در مسخ، نگاهی به انگارهها و شخصیت خود او در یک جامة سوداگر صنعتی است. کافکا در صدد اثبات مضرات تحولات صنعتی و تأثیرات سوء آن در رفتارهای انسانی است. او رشد جوامع صنعتی را عاملی برای دوری و نادیده گرفتن ارزشهای انسانی میداند. در نگرش کافکا انسان زوالیافته از روند شتابان صنعتیشدن به موجودی پوچ و زائد همچون حشره تبدیل میشود. کافکا در مسخ خود را در نقاب حشرهای بهنام گرگور زامزا پنهان میکند و در این قالب جامعة پیرامون خود را به زیر ذرهبین نقد میبرد. نگارندة مقاله بر آن است تا با پرداختن به گزیدههایی از تمثیل مسخ، بر اثبات روند رو به زوال انسانیت و ناتوانی انسان در برابر مدرنیته و از خود بیگانگی انسان حاضر صحه بگذارد.
پوچی
تمثیل
حشره
مسخ
معنویت
2011
03
21
95
107
https://jor.ut.ac.ir/article_23156_597ca4ee17834838e5b387221f955318.pdf
پژوهش ادبیات معاصر جهان
2588-4131
2588-4131
1390
16
61
بازنویسی پسااستعماری تاریخ: رمان بیمار انگلیسی اثر مایکل آنداچی
بهناز
نیرومند
حسین
پیرنجم الدین
این مقاله بر آن است نشان دهد چگونه مایکل آنداچی کوشیده تاریخ شرق از دید غرب را در رمان بیمار انگلیسی (1992) بازنویسی کند. در پرتو رویکرد مطالعات استعمار و پسااستعمار و نیز با توجه به نظریة هیدن وایت مبنی بر روایتمندی تاریخ (مجازی بودن ذاتی سخن تاریخی)، نویسندگان کوشیدهاند چگونگی به چالش کشیده شدن تاریخ مکتوب را در این رمان بررسی کنند. آنداچی، به عنوان یک نویسندة مهاجر پسااستعماری، سکوت دیرپای تحمیل شده بر به حاشیه راندهشدگان و استعمارشدگان تاریخ را میشکند تا صدای آنها از پس قرنها شنیده شود. او، همچنین، در این زمینه نوشتار ادبی را ابزاری برای درهم شکستن استیلای گفتمان متصلب تاریخنگاری غرب میکند، که در آثار ادبی غربی نیز بازتاب یافته است. از سوی دیگر آنداچی مرز میان تاریخ و داستان را در بیمار انگلیسی مبهم و تار میکند تا با به پرسش کشیدن شأن شبه علمی تاریخ، داستان پسااستعماری را ابزاری برای بازنویسی تاریخ از دیدگاه «دیگری» کند.
استعمار/پسااستعمار
بیمار انگلیسی
تاریخ
روایت
مایکل آنداچی
مقاومت
هیدن وایت
2011
03
21
109
124
https://jor.ut.ac.ir/article_23157_decab9b904050dd9d0b8bebcb9eebf71.pdf